Een kerst zonder

kleerscheuren

Waar vieren we het? Wat eten we? Wat doen we? Deze drie vragen zetten de familierelaties op scherp. Kerst is het gezellige hoogtepunt van het jaar, althans volgens alle tv-programma’s en commercials. Maar de werkelijkheid is anders. “Er zijn meer mensen blij dat de feestdagen voorbij zijn dan mensen die zich erop verheugen.”

Met al het leed dat dagelijks in het nieuws is, zou je blij moeten zijn dat je je in december kunt terugtrekken met je familie. Weg uit de boze buitenwereld, omringd door familie, wijn en chocomelk. En dat ben je ook, heus. Totdat iemand zegt: ‘We vieren kerst dit jaar bij ons, anders is de hond te lang alleen.’ Hup, daar zit je weer. Op de kast! Herkenbaar? We geven je een korte cursus familiepsychologie waarmee je je eigen verwachting tempert en ruzies voorkomt.

Blij als kerst voorbij is!

“Er zijn meer mensen blij dat de feestdagen voorbij zijn dan mensen die zich erop verheugen”, stelt familiepsycholoog Dave Niks. Daarmee zet hij de boel direct in perspectief – zó leuk is die decembermaand niet …

Deze vragen leiden in elke familie, ook de harmonieuze families, tot fricties en gedoe: Waar vieren we het? Wat eten we? Wat doen we die dag? Terwijl kerst juist in het teken zou moeten staan van liefde en dankbaarheid, wordt het al snel ruzie door deze vragen.

Waarom lukt het ons niet om er een vredig en gezellig familie-uitje van te maken? Dat komt vooral doordat we allemaal eigen ideeën hebben over hoe kerst ingevuld moet worden, aldus Niks. “In het gezin waar je opgroeit, krijg je een ritueel mee hoe kerst wordt ingevuld. Op het moment dat je volwassen wordt en zelf relaties krijgt, ontdek je dat kerst ook anders kan.” Die tegengestelde rituelen en verwachtingen, zijn een bron van spanning.

Accepteer: het hoeft niet super-supergezellig te zijn

De relatie tussen familie is vaak complex. En dan moet het ineens per se gezellig zijn tijdens de kerst. Waarom? Tussen ouders en kinderen ontstaan gedurende het leven altijd wel frustraties en irritaties die nooit echt uitgesproken worden. Dat is bijna evident. Uit liefde en uit angst om de ander te kwetsen, zwijgen we liever. Maar door problemen en pijn niet uit te spreken, komt er soms van alles tussen jullie in te staan. Accepteer dus dat mensen tijdens de kerst even niet gezellig zijn.

Familie is gewoon complex

Hoe ingewikkelder gezinnen en families in elkaar zitten, hoe meer ‘verlanglijstjes’ er bij elkaar komen en hoe complexer de planning wordt. Kinderen van gescheiden stellen komen standaard kerstdagen te kort, vooral als hun ouders weer een nieuwe relatie hebben. Ook een sterfgeval, ziek familielid of echtscheiding kan de zaken op scherp stellen.

Een laatste fenomeen dat de verhoudingen gemakkelijk verstoort, is de rolverdeling binnen de familie. Een vader blijft altijd de vader en we verwachten een bepaalde rol van hem. Een oudste kind blijft altijd de oudste en ook daarbij hoort bepaald stereotiep gedrag, net zoals dat bij het jongste en het middelste kind het geval is. En dat vindt niet iedereen leuk. Snap de rolverdelingen en handel ernaar.

“Het is psychisch niet gezond om je altijd naar ieders wensen te schikken. Op den duur gaat dat wringen”

Hoe houd je december wél gezellig?

Onvrede ontstaat vaak in families waar personen hun wensen als ‘eis’ op tafel leggen. ‘Ik kom wel, maar alleen als we gaan fonduen.’ Of: ‘Ik ben erbij, maar ik doe niet mee aan de cadeautjes.’ “Kerst is geven en nemen, zoek dus naar een gulden middenweg. Dat betekent overigens ook dat je niet compleet aan jezelf voorbij moet gaan. Niks: “Het is psychisch niet gezond om je altijd naar ieders wensen te schikken. Op den duur gaat dat wringen.”

Laat je ideaalplaatje los

We hebben allemaal een ideaalplaatje in ons hoofd van de ideale feestdagen. En dus: verwachtingen. Vooral ouders zijn geneigd hun kinderen te claimen. Als kinderen klein zijn, is het meestal vanzelfsprekend dat ze de feestdagen met jou doorbrengen. Nog voor ze volwassen worden, gaat dat echter vaak al op de schop. Ouders moeten hun rol dan herdefiniëren, net als de invulling van familiefeesten en -tradities. Laat verwachtingen los. Vaak is dat de reden waarom we anderen gaan claimen en dat voelt vrijwel altijd als een wurggreep. Geen goed uitgangspunt voor een gezellige kerst, laat staan voor een gezonde relatie. Stop dus met claimen, start met wensen. Als je claimt, dan moeten mensen iets van je. Formuleer je iets in wensen, dan komt dit vriendelijker en vrijblijvender over.

Zo houd je het gezellig

  • Wees nieuwsgierig en stel open vragen, luister zonder te oordelen en geef elkaar tijd en aandacht.
  • Ga wat doen - niets erger dan zitten en praten, praten en zitten, en nog meer praten zitten. Wandel, doe een spel of organiseer desnoods een hardloopwedstrijd. Doen is beter.
  • Accepteer dat een ander andere plannen maakt en andere meningen heeft. Probeer de ander niet te overtuigen of te veroordelen.
  • Zit je iets dwars? Spreek vanuit liefde. Liefde opent een gesprek en laat verdedigingslinies zakken. en zijn er toch geïrriteerde of boze reacties? Probeer te kijken wat er onder die emotie zit.

Copyright gezondNU - Tekst: Gebke Verhoeven | Shirah Ipenburg - Beeld: Shutterstock